Line level vs mic level: het verschil helder uitgelegd

Line level en mic level zijn twee verschillende signaalniveaus. Een microfoon levert een heel zwak signaal van ongeveer 1 tot 10 millivolt. Een lijnsignaal uit een synth, mixer of audio interface zit rond de 1 volt. Dat is grofweg duizend keer sterker. Sluit je het ene aan op een ingang die voor het andere bedoeld is, dan krijg je vervorming of juist een zacht, ruisend signaal. In deze gids lees je wat beide niveaus betekenen en waar instrumentniveau tussen past. Je leest ook hoe je line level naar mic level omzet en hoe je elke bron correct op je interface aansluit.

Kort samengevat

• Mic level is het zwakste signaal in je studio, ongeveer 0,001 tot 0,01 volt. Het heeft altijd een preamp nodig.
• Line level is ongeveer duizend keer sterker. Consumentenapparatuur werkt op -10 dBV, professionele apparatuur op +4 dBu.
• Instrumentniveau (gitaar, bas) zit ertussenin en vraagt een Hi-Z-ingang of een DI-box, omdat de impedantie hoog is.
• Een stekker die past, zegt niets over het signaalniveau. Een adapter lost geen verschil in niveau of impedantie op.
• Moet een lijnsignaal toch in een microfooningang? Gebruik dan een attenuator of een DI-box en zet de gain laag.

Inhoudsopgave

• Wat is mic level?
• Wat is line level?
• Instrumentniveau: de middenweg
• Mic, line en instrument naast elkaar
• Wat er misgaat als je het verkeerd aansluit
• Een passende stekker betekent nog geen passend niveau
• Line level omzetten naar mic level
• Zo sluit je elke bron correct aan op je audio interface
• Gain staging: het juiste niveau na het juiste contact
• Onze visie op signaalniveaus in de studio
• Je studioketen op orde met i4studio
• Veelgestelde vragen
• Bronnen

Wat is mic level?

Een microfoon zet luchtdruk om in een elektrisch signaal. Dat signaal is klein. Volgens de uitleg over mic- en lijnniveau ligt microfoonniveau tussen 0,001 volt (1 millivolt) en 0,01 volt (10 millivolt). In decibel is dat -60 tot -40 dBV.

Omdat het signaal zo zwak is, kan je DAW er zonder versterking niets mee. Een microfoon heeft daarom altijd een preamp nodig die het lage uitgangsniveau opkrikt naar line level. De meeste audio interfaces hebben die preamps al ingebouwd. Dat gebeurt er dus als je de gainknop bij je XLR-ingang opendraait.

Hoeveel versterking je nodig hebt, hangt af van de microfoon en de bron. Een dynamische microfoon op een zachte stem vraagt veel gain. Een condensatormicrofoon voor een gitaarversterker vraagt veel minder. Een goede preamp heeft daarom een ruim gainbereik met weinig eigen ruis, zodat ook zachte bronnen schoon binnenkomen.

Typische bronnen op mic level:

1. Dynamische microfoons voor zang, snaredrum of gitaarversterkers
2. Condensatormicrofoons in de opnameruimte
3. Lintmicrofoons
4. Sommige draadloze ontvangers en podcastmicrofoons met een XLR-uitgang

Zoek je een microfoon voor je thuisstudio? In onze categorie studiomicrofoons vind je modellen voor zang, akoestische instrumenten en spraak. Voor zang kijk je bij de zangmicrofoons.

Wat is line level?

Op line level wisselen apparaten onderling signalen uit, nadat de versterking al heeft plaatsgevonden. Denk aan de uitgang van een synthesizer, een drumcomputer, een mixer of een externe compressor. Ook de outputs van je audio interface naar je studiomonitoren werken op lijnniveau. Lijnniveau ligt rond 1 volt en is ongeveer duizend keer sterker dan een microfoonsignaal.

In specificaties kom je twee standaarden tegen:

Het verschil tussen die twee is ongeveer 12 dB. Een bron op -10 dBV klinkt op een ingang voor +4 dBu dus merkbaar zachter. Dat werkt meestal prima, zolang je wat extra gain geeft. Andersom kan een professioneel signaal op +4 dBu een consumentenapparaat sneller laten oversturen.

Bij veel interfaces kies je per ingang of per uitgang tussen beide standaarden. Controleer dat in de handleiding of in de software van je interface.

Instrumentniveau: de middenweg

Naast mic en line is er een derde niveau: instrumentniveau. Dit is het signaal uit de passieve elementen van een elektrische gitaar of bas. Het zit tussen microfoon- en lijnniveau in en heeft een eigen karakter.

Er zijn twee belangrijke verschillen met een lijnsignaal. Een instrumentsignaal is zwakker en heeft dus meer gain nodig. Daarnaast is de impedantie hoog. Sluit je een gitaar aan op een gewone lijningang, dan belast die ingang de elementen te zwaar. Het resultaat is een dof, dun geluid waarin het hoog verdwijnt.

Daarom hebben de meeste interfaces een Hi-Z- of INST-schakelaar. Die past de gain en de ingangsimpedantie aan, zodat je toon bewaard blijft. Heeft je interface die optie niet, of moet het signaal over een lange kabel? Dan is een DI-box de oplossing.

Mic, line en instrument naast elkaar

Wat er misgaat als je het verkeerd aansluit

Lijnsignaal op een microfooningang

Dit is de klassieke fout. Een preamp is gemaakt om een paar millivolt flink te versterken. Krijgt hij een signaal van rond de volt, dan stuurt hij al over terwijl de gain nog bijna dicht staat. Je hoort harde, krakende vervorming die je achteraf niet meer weg krijgt.

Hetzelfde gebeurt bij actieve speakers met een mic/line-schakelaar. Gebruik je zo’n speaker met een mixer, zet de schakelaar dan op line. Anders overbelast de mixer de ingang en vervormt het geluid.

Microfoon op een lijningang

Andersom krijg je het tegenovergestelde probleem. De lijningang verwacht een sterk signaal en versterkt nauwelijks. Je microfoon is dan bijna onhoorbaar. Draai je alles open, dan komt vooral ruis naar boven. Gain is geen volumeknop: het bepaalt de verhouding tussen je signaal en de ruisvloer. Wil je ruis structureel aanpakken, lees dan onze gids over ruis in je studio minimaliseren.

Gitaar op een lijningang

Het signaal is te zwak en de impedantie past niet. Het resultaat is een zacht, schel of juist levenloos gitaargeluid. Gebruik de Hi-Z-ingang of een DI-box.

Een passende stekker betekent nog geen passend niveau

Veel mensen denken dat alles werkt zolang de stekker past. Met een XLR-naar-TRS-adapter gaat een microfoon fysiek in een lijningang, maar aan het signaalniveau of de impedantie verandert niets. Juist daarom bestaan DI-boxen en vergelijkbaar gereedschap: ze passen het signaal elektrisch aan, niet alleen mechanisch.

Neem een stereo audiokabel van minijack naar tulp. Zo’n kabel verbindt een koptelefoon- of lijnuitgang van een laptop of telefoon met twee tulpingangen. Dat is handig als je een consumentenbron op een mixer of op de lijningangen van je interface aansluit. Steek je hetzelfde signaal via een verloopstekker in een microfooningang, dan heb je weer het overstuurprobleem van hierboven. De kabel past, het niveau niet.

Let ook op balanced en unbalanced. Professionele lijnsignalen lopen meestal balanced over XLR of TRS. Dat gaat ruis over langere afstanden tegen. Een tulpkabel is altijd unbalanced. Waarom dat verschil ertoe doet, lees je in onze uitleg over balanced audio in de studio.

Line level omzetten naar mic level

Soms heb je geen keuze. Een camera, veldrecorder of oudere mixer heeft alleen microfooningangen en je wilt er een lijnsignaal op aansluiten, bijvoorbeeld de uitgang van een mengtafel. Dan moet het signaal eerst omlaag. Er zijn twee gangbare oplossingen:

1. Een attenuator (verzwakker). Dit is een inline-adapter of kabel met een vaste demping. Je plaatst hem tussen de lijnuitgang en de microfooningang. Simpel en compact.
2. Een DI-box met pad-schakelaar. Een DI-box brengt het signaal naar een laag niveau en een lage impedantie. Ook maakt hij van een unbalanced signaal een balanced signaal, wat handig is bij lange kabels. Veel DI-boxen hebben een pad-schakelaar om een sterk lijnsignaal extra te dempen.

Zo zet je het signaal veilig om:

1. Zet de gain van de microfooningang helemaal dicht en schakel phantom power uit.
2. Plaats de attenuator of DI-box tussen bron en ingang.
3. Zet het uitgangsvolume van de bron op een normaal niveau.
4. Draai de gain langzaam open tot de pieken ruim onder het rode lampje blijven.
5. Luister op je monitoren of koptelefoon naar vervorming en ruis voordat je gaat opnemen.

Heeft het opnameapparaat een mic/line-schakelaar of een combo-ingang? Dan hoef je het signaal vaak helemaal niet om te zetten. Kijk dus eerst of die optie er is.

Zo sluit je elke bron correct aan op je audio interface

Moderne interfaces hebben vaak combo-ingangen voor zowel XLR als jack. Met een schakelaar of in de software kies je of de ingang op mic, line of instrument staat. Die stand vergeten is een van de meest voorkomende oorzaken van vervorming of een stil, ruisend kanaal. Alles begint dus bij het juiste contact kiezen.

1. Microfoon: XLR-kabel in de combo-ingang, gain dicht. Sluit een condensatormicrofoon eerst aan en schakel daarna pas phantom power in. Inpluggen terwijl P48 aan staat kan ploppen geven en in zeldzame gevallen de elektronica beschadigen.
2. Gitaar of bas: jackkabel (TS) in de combo-ingang en de Hi-Z- of INST-schakelaar aan.
3. Synth, drumcomputer of mixer: balanced TRS-kabel naar de lijningang, of de combo-ingang op line. Kan je interface schakelen tussen -10 en +4, kies dan de stand die bij je bron past.
4. Uitgangen naar studiomonitoren: de line outputs van je interface gaan naar de lijningangen van je monitoren. Hoe je die daarna goed neerzet, lees je in onze gids over het opstellen van studiomonitoren.

Wil je een complete opstelling stap voor stap opbouwen? Dan helpt onze handleiding voor een recording setup. Waar je je microfoon ten opzichte van de bron neerzet, lees je in de workflow voor microfoonplaatsing.

Gain staging: het juiste niveau na het juiste contact

Zit alles op de goede ingang, dan begint het afstellen. Bij gain staging is het doel niet om elk punt zo luid mogelijk te maken, maar om genoeg headroom te houden. Je signaal blijft dan ruim boven de ruisvloer en vervormt niet bij harde pieken.

Een praktische vuistregel voor opnemen op 24 bit: laat de pieken van je opname ruim onder 0 dBFS uitkomen. Zo houd je ruimte over voor een onverwacht harde noot of uithaal. Hoe je het niveau verder in je mix regelt, lees je in onze workflow voor gain staging in je DAW.

Ook de ruimte speelt mee. Een microfoon pikt niet alleen je stem op, maar ook de reflecties van kale muren. Hoe minder je ruimte meekleurt, hoe minder je achteraf hoeft te corrigeren. Daarover lees je meer in onze gids studio-akoestiek verbeteren.

Onze visie op signaalniveaus in de studio

Klanten stellen ons vaak dezelfde vraag: “Mijn opname klinkt vervormd of ruist, ligt het aan mijn microfoon?” Meestal is de apparatuur prima, maar zit er ergens in de keten een fout in het niveau. Een synth op een microfooningang, een gitaar zonder Hi-Z, of een combo-ingang die nog op de verkeerde stand staat.

Daarom kijken we bij advies altijd naar de hele keten, van bron tot DAW. Een goede interface met genoeg schone gain en de juiste soorten ingangen voorkomt veel problemen. Daarachter hoort een computer die stabiel draait met lage latentie. Dan monitor je zonder vertraging en hoef je niet bij elke opname aan de buffergrootte te sleutelen. En de ruimte zelf moet meewerken, anders neemt je microfoon vooral je kamer op.

Onze tip: schrijf per bron op welk niveau die levert en label je ingangen. Het kost tien minuten en bespaart je eindeloos zoeken naar de oorzaak van ruis of vervorming.

— harold

Je studioketen op orde met i4studio

Wil je zeker weten dat je microfoons, instrumenten en synths op het juiste niveau binnenkomen? In onze collectie audio interfaces vind je modellen met combo-ingangen, Hi-Z en schakelbare lijnniveaus. Begin je net? Dan is de Studio Recording Bundel een logisch startpunt. Voor de rest van je keten kijk je bij onze studio-apparatuur. Zoek je een audio-pc die gebouwd is op stabiliteit en lage latentie? Onze maatwerk studio-computers zijn er vanaf € 1.099.

Veelgestelde vragen

Wat is een typisch mic level-signaal?

Een microfoonsignaal ligt meestal tussen 1 en 10 millivolt, oftewel -60 tot -40 dBV. Hoe sterk het precies is, hangt af van het type microfoon en van hoe luid de bron is. Een condensatormicrofoon levert doorgaans meer uitgangsniveau dan een dynamische microfoon.

Hoe zet ik line level om naar mic level?

Gebruik een attenuator of een DI-box met pad-schakelaar tussen de lijnuitgang en de microfooningang. Zet de gain eerst dicht en phantom power uit, en draai de gain daarna langzaam open. Een gewone adapter of verloopstekker is niet genoeg, want die verandert het niveau niet.

Moet mijn microfoon op line of op inst?

Op geen van beide. Een microfoon gaat via XLR in de microfooningang, zodat de ingebouwde preamp het signaal kan versterken. De stand inst is voor gitaar en bas, de stand line voor synths, mixers en andere apparaten met een sterk signaal.

Wat betekent line level output?

Een line level output is een uitgang die een signaal op lijnniveau levert, rond de 1 volt. Je sluit hem aan op een lijningang van een interface, mixer of actieve monitor. Voor een microfooningang is zo’n signaal te sterk, tenzij je het eerst verzwakt.

Bronnen

• Tell Me About: Mic and Line Level
• What’s the Difference Between Line and Mic Levels?
• How to connect a microphone to an audio interface
• Live Sound Interconnections 101
• The Direct Path
• Live Sound Troubleshooting Tips, Part 2
• Gain Staging

Aanbevelingen

• Thuisstudio Opnamemicrofoon Kiezen: Een Praktische en Volledige Gids
• Microfoon Voor Thuisstudio: De Complete Gids Voor Kiezen, Plaatsen En Opnemen
• Microfoonopstellingen uitleg: haal het beste uit je thuisstudio
• Microfoon Werkt Niet: Complete Handleiding Voor Het Oplossen Van Problemen